Nocne poszukiwania osoby z użyciem kilku dronów

Scenariusz

Osoba zaginęła nocą na otwartym terenie albo w lesie. Kierujący akcją prosi o drony. Obszar jest za duży na jednego drona: przyjeżdżają trzy albo cztery, z kamerą termowizyjną.

Cel

Pokryć obszar jak najszybciej, nie zostawiając luk, i przekazać zespołom naziemnym dokładne położenie, gdy tylko coś widać.

Ryzyka

• Kilka dronów na tym samym obszarze, nocą.
• Śmigłowce ratownicze na małej wysokości.
• Przeszkody niewidoczne w ciemności: przewody, drzewa, zbocza.
• Sektory, które się nakładają albo zostają bez pokrycia.
• Akumulatory, które wyczerpują się w połowie sektora.
• Fałszywy alarm termiczny (zwierzęta, nagrzane kamienie), który kieruje zespoły w złe miejsce.

Kategoria

Pierwsze pytanie: kto prowadzi akcję. Europejskie rozporządzenie podstawowe nie ma zastosowania do statków powietrznych podczas prowadzenia działań „poszukiwawczo-ratowniczych […] będących pod kontrolą i wchodzących w zakres odpowiedzialności państwa członkowskiego, podejmowanych w interesie publicznym przez organ posiadający uprawnienia władz publicznych lub w jego imieniu” (rozporządzenie (UE) 2018/1139, art. 2 ust. 3 lit. a)). Wtedy obowiązują przepisy krajowe. Państwo musi jednak uwzględniać cele rozporządzenia w zakresie bezpieczeństwa (art. 2 ust. 3 akapit drugi) i może postanowić, że niektóre jego części będzie stosować także do tych działań (art. 2 ust. 6).

Każdy kraj robi to po swojemu. Przepisy krajowe, ze źródłami, kraj po kraju: Włochy.

Jeśli akcja się w tym nie mieści, na przykład gdy o pomoc poproszono prywatnego operatora, obowiązują przepisy europejskie:

• Noc: to godziny „między końcem zmierzchu cywilnego a początkiem świtu cywilnego” (rozporządzenie wykonawcze (UE) 2019/947, art. 2 pkt 34). W kategorii otwartej pilot podczas operacji w nocy zapewnia „uruchomienie na bezzałogowym statku powietrznym migającego zielonego światła” (załącznik, sekcja UAS.OPEN.060 pkt 2 lit. g)). W kategorii szczególnej operator zapewnia, aby na każdym dronie zainstalowano „co najmniej jedno migające zielone światło” (sekcja UAS.SPEC.050 pkt 1 lit. l) ppkt (i)).
• Poza zasięgiem wzroku: kategoria otwarta wymaga utrzymywania drona w zasięgu wzroku (art. 4 ust. 1 lit. d)). Duży sektor przelatywany poza zasięgiem wzroku oznacza kategorię „szczególną”.
• Jeden dron na pilota: w scenariuszach standardowych pilot „obsługuje tylko jeden bezzałogowy statek powietrzny w danym czasie” (sekcje UAS.STS-01.040 i UAS.STS-02.040), a EASA wskazuje to samo w kategorii otwartej (AMC1 UAS.OPEN.060(2)(d)). Cztery drony to czterech pilotów.

Kogo nie wezwano, ten trzyma się z daleka. Piloci i operatorzy nie mogą „przelatywać w pobliżu lub w granicach obszarów, na których trwają działania ratownicze, chyba że posiadają na to zezwolenie wydane przez odpowiedzialne służby ratownicze” (sekcja UAS.OPEN.060 pkt 3; w kategorii szczególnej sekcja UAS.SPEC.060 pkt 3 lit. e)).

Środki

• Drony z kamerą termowizyjną i światłami, jeden pilot na drona, w miarę możliwości jeden obserwator na pilota.
• Osoba, która koordynuje drony i rozmawia z kierującym akcją.
• Zapasowe akumulatory i punkt ich wymiany.
• Radio albo inny kanał głosowy, zawsze otwarty.

Zalecana kolejność

1. Kontakt z kierującym akcją: obszar, ostatnie znane położenie, nadlatujące śmigłowce, kanał radiowy.
2. Obszar dzieli się na sektory, po jednym na drona, z wyraźnymi granicami. Ustala się, jak zachować odstęp: oddzielne sektory, różne wysokości albo jedno i drugie.
3. W każdym sektorze: równoległe przeloty w odstępie obliczonym z wysokości i pola widzenia kamery termowizyjnej albo rozszerzający się kwadrat od ostatniego znanego położenia.
4. Każdy pilot wie, ile trwa jego sektor i ile akumulatorów potrzeba.
5. W trakcie lotu: gorący punkt potwierdza się, przyglądając mu się dokładniej, zanim wyśle się zespoły. Przekazuje się położenie, godzinę i obraz.
6. Na koniec sektora: zaznacza się, co zostało pokryte, a co nie.

Częste błędy

• Dwa drony w sąsiednich sektorach na tej samej wysokości, bez zasady zachowania odstępu.
• Jeden pilot sterujący dwoma dronami.
• Wysłanie zespołów na fałszywy alarm, bez drugiego spojrzenia.
• Przekazanie położenia ustnie, bez współrzędnych.
• Brak wiedzy, które sektory zostają bez pokrycia podczas wymiany akumulatorów.
• Drony niewezwanych wolontariuszy w obszarze akcji.

Co dostarczyć

• Kierującemu akcją: położenia odnalezionych śladów i osób z godziną i obrazem oraz mapę sektorów pokrytych i niepokrytych.
• Po akcji: sprawozdanie z lotów.

Jakie dowody zachować

• Sektory, kto je dostał i kiedy.
• Ślady lotów i obrazy gorących punktów, z godziną i położeniem.
• Kto co zobaczył i kiedy przekazał to zespołom.
• Loty w dzienniku lotów. W kategorii szczególnej ewidencję operacji przechowuje się „przez co najmniej 3 lata” (sekcja UAS.SPEC.050 pkt 1 lit. g) ppkt (iii)); w przypadku działań państwowych obowiązują przepisy krajowe.

Tak to działa w Dronetrake

• Obszary poszukiwań: rysuje się obszar i dzieli go na sektory o równej powierzchni, po jednym na drona lub pilota, każdy w swoim kolorze.
• W każdym sektorze: równoległe przeloty albo rozszerzający się kwadrat od znanego punktu. Odstęp między przelotami oblicza się z wysokości i pola widzenia kamery, wziętego z kart katalogowych producentów, gdy są dostępne.
• Każdy sektor ma długość i szacowany czas, porównany z rzeczywistym czasem pracy akumulatorów przypisanego drona.
• Każdy sektor staje się planem lotu do eksportu (KMZ dla DJI Pilot 2, .plan dla QGroundControl). Strefy, których dotyka sektor, są sygnalizowane.
• To, kto tworzy sektory i kto je przydziela, zostaje w rejestrze.
• W sali operacyjnej SarAlert analizuje klatki transmisji na żywo i sygnalizuje osoby i obiekty, a także dym i płomienie, każde z osobnym alertem; przy kamerze termowizyjnej sygnalizuje, gdy temperatura maksymalna przekroczy próg. Operator wybiera, czego szukać. Termowizja mierzy, widzenie komputerowe interpretuje, ludzkie oko decyduje: alert pomaga operatorowi, nie zastępuje go.

Źródła

• Rozporządzenie (UE) 2018/1139, tekst skonsolidowany z dnia 2 sierpnia 2026 r., art. 2 ust. 3 i 6: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/?uri=CELEX:02018R1139-20260802
• Rozporządzenie wykonawcze (UE) 2019/947, tekst skonsolidowany z dnia 1 maja 2025 r.: art. 2, art. 4, załącznik, sekcje UAS.OPEN.060, UAS.SPEC.050, UAS.SPEC.060, UAS.STS-01.040, UAS.STS-02.040: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/?uri=CELEX:02019R0947-20250501
• EASA, Easy Access Rules for UAS, wydanie z czerwca 2026, AMC1 UAS.OPEN.060(2)(d), s. 444: https://www.easa.europa.eu/en/downloads/110913/en