Podręcznik użytkownika

Operacje

Wszystko, co ustalasz przed lotem, mieszka w obszarze Operacje: misje, rozkazy operacyjne, szybka aktywacja i strefy UAS. Misja to teczka, która spina pogodę, załogę, listy kontrolne, loty, transmisję i wydanie materiału.

Tworzenie misji

W formularzu podajesz Tytuł, Sektor (inspekcje, rolnictwo, zdjęcia foto/wideo, mapowanie / LiDAR, public safety / SAR, szkolenia, inne), Status i okno lotu, w którym koniec musi obowiązkowo wypadać po początku. Klient i Rozkaz Operacyjny są nieobowiązkowe. Adres, szerokość i długość geograficzna służą pogodzie i mapie: bez współrzędnych sygnalizatora pogodowego nie da się policzyć.

Misja dostaje kod nadawany kolejno w ramach organizacji — MSN-0001, MSN-0002 i tak dalej. Status to zwykła lista wyboru — Zaplanowana, W toku, Zamknięta, Anulowana — którą aktualizujesz sam: nie ma automatycznych przejść.

Na dole jest sekcja Ocena ryzyka, domyślnie zwinięta, z czterema swobodnymi polami: scenariusz, ryzyko naziemne, ryzyko w powietrzu i środki ograniczające. To miejsce na zapisanie rozumowania, które SORA potem formalizuje.

PIC i SPIC prosto w formularzu

PIC (pilot dowódca) i SPIC (drugi pilot) wybierasz teraz w tym samym formularzu misji, bez wchodzenia w zakładkę Załoga. Oba pola są nieobowiązkowe: możesz zapisać misję i przypisać pilotów później.

Jedno warto zapamiętać: te dwa pola ustawiają PIC-a i SPIC-a Załogi 1. Kolejne załogi mają swoich i prowadzi się je z zakładki Załoga.

Dwie zasady obowiązują zawsze. Pierwsza: PIC i SPIC muszą być dwiema różnymi osobami, bo nikt nie dowodzi i nie asekuruje tego samego lotu jednocześnie. Druga: kto obsadza rolę pilotującą — PIC, SPIC albo Pilot — musi mieć certyfikat ważny w dniu zakończenia misji, zarejestrowany w tej samej organizacji.

Warto wiedzieć, jak działa ta kontrola, żeby jej nie mylić z czymś innym: lista rozwijana pokazuje wszystkich członków organizacji, także tych z certyfikatem po terminie, a odmowa przychodzi przy zapisie, nie przez filtrowanie opcji. Jeśli data zakończenia nie jest jeszcze wypełniona, weryfikacja w ogóle nie rusza, bo brakuje punktu odniesienia. Kiedy zmieniasz osobę na danej roli, poprzednia wypada z załogi; pozostałe wiersze zostają nietknięte, a kto był już w załodze w innej roli, tę rolę zachowuje.

Załogi, role i goście

Zakładka Załoga to miejsce, w którym ekipa naprawdę nabiera kształtu. Każdy wiersz to jedna osoba z rolą, a wiersze grupują się w numerowane załogi: jedna misja może wystawić więcej niż jedną — dwie ekipy w dwóch punktach startu, zmiany, które się zmieniają — i PIC oraz SPIC są jedyni w załodze, nie w misji. Przy dwóch załogach zupełnie legalnie mamy dwóch PIC-ów.

Przycisk Dodaj osobę wstawia wiersz do wybranej przez ciebie załogi; Dodaj załogę otwiera od razu następną, ustawioną już na rolę PIC, bo z reguły nowa załoga rodzi się od swojego pilota dowódcy. Tabela jest pogrupowana na Załogę 1, Załogę 2 i tak dalej, żeby jednym rzutem oka było widać, kto z kim.

Ról jest dziewięć:

• PIC (pilot dowódca), SPIC (drugi pilot) i Pilot — to role pilotujące: sterują statkiem powietrznym i wymagają certyfikatu ważnego w dniu misji.
• Obserwator i Operator GCS — oczy na statku powietrznym i naziemna stacja kontroli; żaden certyfikat nie jest wymagany.
• Asystent, Technik i Kierowca — cała otoczka, którą prawdziwa operacja ciągnie za sobą: kto pilnuje perymetru, kto montuje payload, kto prowadzi samochód.
• Praktykant (w trakcie szkolenia) — lata na podwójnym sterowaniu, pod odpowiedzialnością PIC-a. Właśnie dlatego, że się szkoli, nie wymaga się od niego żadnego certyfikatu: jeśli naprawdę sam steruje statkiem powietrznym, właściwą rolą jest Pilot, z całą wynikającą z tego kontrolą.

Jedna osoba może obsadzić kilka ról w tej samej misji; system odrzuca tylko tę samą osobę z tą samą rolą w tej samej załodze, bo to zwyczajny duplikat.

Goście zewnętrzni bez konta

W terenie często zdarza się mieć obok kogoś, kogo w organizacji nie ma: obserwatora ze sztabu, technika klienta, kierowcę. Nie ma sensu zakładać mu konta na jeden dzień i nie ma sensu zostawiać go poza rejestrem załogi.

Dlatego wiersz załogi ma przełącznik Gość zewnętrzny (bez konta). Po jego włączeniu zamiast Osoby wybierasz Imię i nazwisko oraz — nieobowiązkowo, ale przydatnie — Instytucję lub firmę, z której przyjechał. W raportach i na listach pojawi się w formie „Jan Kowalski (Straż Pożarna)", czyli dokładnie tak, jak trzeba to potem przeczytać.

Każdy wiersz jest albo członkiem, albo gościem, nigdy jednym i drugim naraz i nigdy żadnym z nich: przy zmianie trybu poprzednia tożsamość się czyści, żeby nie zostawiać połowicznych danych.

Ograniczenie warto znać, bo jest ostre i celowe: gość zewnętrzny nie może obsadzić roli pilotującej. Przy włączonym przełączniku menu ról pokazuje tylko siedem ról niepilotujących — z operatorem GCS włącznie — a PIC, SPIC i Pilot po prostu z niego znikają. Powód jest dokumentacyjny: o uprawnieniach gościa platforma nie ma żadnej wiedzy, więc nie wykonuje na nim kontroli certyfikatu i nie może udawać, że coś sprawdziła. Kto steruje statkiem powietrznym, ma konto w organizacji i certyfikat zarejestrowany tutaj, kropka.

Rozkazy Operacyjne (ODO)

Rozbudowane organizacje protokołują Rozkazy Operacyjne. Każde ODO dostaje numer ODO-2026-001 (rok plus trzycyfrowy licznik, w ramach organizacji) i niesie kategorię — od Otwartej A1/A2/A3 przez Szczególną STS-01/STS-02/PDRA, aż po Zezwolenie na operację i Certyfikowaną — scenariusz, numer OA, miejsce, okno ważności oraz zalecenia i ograniczenia.

Tworzenie, zatwierdzanie, zamykanie i unieważnianie ODO jest zarezerwowane dla właścicieli i administratorów; pozostali członkowie je przeglądają. Akcja Zatwierdź jest dostępna tylko z wersji roboczej i zapisuje kto zatwierdza i kiedy: to podpis w sensie śledzenia, nie podpis graficzny ani cyfrowy. Od tej chwili ODO nie da się już zmienić ani usunąć, zostają tylko Zamknij i Unieważnij, obie odnotowane w statusie.

Misje podpinasz do ODO z ich formularza. Kiedy rejestrujesz lot z podpiętej misji, wpis w książce lotów dziedziczy ODO i dostaje kolejny numer TO pod tym protokołem: odniesienie, które czytasz, to ODO-2026-001 / TO-3. Licznik jest per rozkaz, nie per misja, i przydziela się go przy tworzeniu wpisu w książce lotów.

Szybka aktywacja

Na potrzeby ratownictwa i operacji powtarzalnych przygotowujesz szablony misji: nazwa, sektor, adres i współrzędne, przewidywany czas trwania (od 10 do 480 minut, domyślnie 60), a do tego szablon listy kontrolnej, dron i główny kanał na żywo do zabrania ze sobą.

Przycisk Aktywuj teraz tworzy od ręki misję już w toku, z oknem od teraz do przewidywanego czasu trwania, z podpiętym dronem, podłączonym kanałem na żywo i odświeżoną pogodą, jeśli sieć na to pozwoli. Osoba aktywująca wchodzi do załogi jako pilot, o ile ma dziś ważny certyfikat, a w przeciwnym razie jako obserwator — nigdy jako PIC czy SPIC, bo to zostaje świadomym wyborem. Klient, ODO, sprzęt i reszta załogi nie są kopiowane: dodajesz je przy otwartej misji.

Strefy geograficzne ED-269

Ze strony Strefy geograficzne UAS wgrywasz plik stref geograficznych swojego kraju. Formatem jest europejski standard ED-269 w JSON, przyjmowana jest też jego serializacja GeoJSON (ED-318, ta publikowana przez Estonię i Irlandię). Plik może ważyć do 50 MB.

Strona podpowiada ci, skąd go pobrać: zmapowanych jest czternaście krajów, a wskazywany portal to ten z kraju organizacji — d-flight dla Włoch, DIPUL dla Niemiec, Géoportail dla Francji, ENAIRE dla Hiszpanii, GoDrone dla Holandii i tak dalej. Tylko we Włoszech pobranie wymaga konta operatora na portalu. Polskiego portalu — PansaUTM / DroneRadar prowadzonego przez PAŻP — na tej liście jeszcze nie ma: plik pobierasz stamtąd i wgrywasz tutaj dokładnie tak samo.

Dwie rzeczy do zapamiętania. Organizacja ma tylko jeden aktywny plik stref: każde wgranie zastępuje poprzednie. A po 14 dniach strona ostrzega, że plik się zestarzał i wypada pobrać go na nowo.

Strona Strefy geograficzne UAS nie zawiera mapy: pokazuje stan pliku, źródło krajowe i wgrywanie. Strefy widać na mapie misji, pokolorowane według ograniczenia — czerwony dla stref zakazanych, pomarańczowy tam, gdzie potrzebna jest zgoda, żółty dla warunkowych, niebieski dla reszty — z limitami wysokości i komunikatem strefy w dymku. Te same strefy pojawiają się też pod śladem lotu w odtworzeniu.

Listy kontrolne

Listy kontrolne są ułożone w cztery fazy: Przed lotem, Przed startem, W locie i Po locie. Zaraz po rejestracji organizacji zastajesz cztery gotowe szablony, po jednym na fazę. Pozycje pojedynczego wykonania zmieniasz dowolnie; same szablony startowe nie mają natomiast dziś strony do zarządzania.

W listach kontrolnych przed lotem i przed startem system wstawia na początek automatyczne weryfikacje, już odhaczone, jeśli przechodzą, i już oblane, jeśli nie:

• certyfikaty załogi ważne na koniec misji, wyłącznie dla ról pilotujących — praktykanci i goście zewnętrzni zostają poza kontrolą;
• ODO zatwierdzone i ważne, obejmujące całe okno — pozycja pojawia się tylko wtedy, gdy organizacja korzysta z rozkazów operacyjnych;
• sygnalizator pogodowy: czerwony oblewa, żółty przechodzi z adnotacją, a jeśli pogoda nie została jeszcze pobrana, pozycja wychodzi odhaczona (nie ma danych, na których można by oblać);
• co najmniej jeden dron przypisany do misji;
• ubezpieczenia dronów nieprzeterminowane (polisa, której nikt nie wprowadził, nie oblewa);
• co najmniej jeden naładowany akumulator dla każdego drona z misji;
• aparatura sterująca sparowana i naładowana dla każdego drona — pozycja pojawia się tylko wtedy, gdy prowadzisz ewidencję aparatur;
• kalibracje payloadów zamontowanych na dronach z misji.

Listę kontrolną podpiszesz tylko wtedy, gdy jest kompletna: jeśli choćby jedna pozycja zostanie nieodhaczona, podpis zostanie odrzucony. Raz podpisana, zapisuje kto i kiedy, i nie da się jej już zmienić ani usunąć.

Podpis listy kontrolnej po locie uruchamia konsekwencje: naładowane akumulatory dronów z misji przechodzą na „do naładowania", a razem z nimi sprzęt z własnym akumulatorem zabrany w teren. Okno pyta cię też, czy wystąpiła anomalia: wybierając serwis, otwierasz inspekcję drona, wybierając zdarzenie, otwierasz zdarzenie powiązane z misją. Wypełnione listy kontrolne i puste szablony drukujesz w PDF.

SORA

Akcja SORA na misji otwiera jedno okno, które stosuje metodykę SORA 2.0 (JARUS/EASA, kategoria Specific): wybierasz scenariusz operacyjny, wymiar charakterystyczny statku powietrznego — wypełniony z góry według największego drona w misji — solidność środków ograniczających M1, M2 i M3 oraz ARC początkowy i szczątkowy.

Silnik liczy iGRC → końcowe GRC → SAIL → wymaganą solidność 24 OSO, zapisuje wynik w ocenie ryzyka misji i daje ci pobrać PDF. Uwaga na jeden przypadek: jeśli końcowe GRC przekroczy 7, operacja jest poza kategorią Specific, więc żaden SAIL nie zostanie policzony i żadne OSO nie zostanie wypisane.

Dokument mówi to wprost: to wsparcie decyzyjne, nie formalna SORA ani deklaracja do urzędu. Wartości musisz zweryfikować, uzupełnić i podpisać sam, zgodnie z wymaganiami właściwego organu krajowego.

Pogoda

Na oknie lotu misja pokazuje sygnalizator policzony na maksimach z całego okna i zawsze obowiązuje najgorszy warunek: czerwony przy wietrze od 40 km/h, porywach od 55 km/h albo prawdopodobieństwie opadów od 60%; żółty od 25 km/h wiatru, 35 km/h porywu albo 30% opadów; zielony poniżej wszystkich trzech.

Obok sygnalizatora znajdziesz szczegóły godzina po godzinie: wiatr także na 120 metrach, zachmurzenie i podstawę chmur, widzialność, temperaturę i punkt rosy, wschód i zachód słońca ze złotą godziną oraz wskaźnik geomagnetyczny Kp z NOAA (od Kp 5 mamy burzę). Tam, gdzie w pobliżu jest stacja, dochodzą surowe METAR i TAF z kategorią lotu VFR/MVFR/IFR/LIFR.

Dane pochodzą z open-meteo, darmowego i nadającego się do redystrybucji: dlatego migawkę można zapisać i wydrukować w PDF-ach. Jeśli organizacja skonfiguruje klucz Windy, dane przychodzą stamtąd, z automatycznym powrotem na open-meteo w razie kłopotów. Pogodę odświeżasz przyciskiem Odśwież pogodę na misji; raport pogodowy w PDF dołącza się natomiast z Ofert i Faktur, jako dowód wybranego okna.