Podręcznik użytkownika
Dowody
Dronetrake nie prowadzi zwykłego rejestru: prowadzi dowody. Różnica jest konkretna. Rejestr może poprawić każdy, kto ma dostęp do bazy danych, i nikt tego nie zauważy. Dowód jest zbudowany tak, aby manipulacja była widoczna, a datę zdarzenia gwarantował ktoś, kto nie jest nami. Ten rozdział wyjaśnia, co stanowi dowód, jak to działa, ile kosztuje i — równie ważne — czego dowód nie dowodzi.
Co to znaczy, w jednym zdaniu
Zdarzenie jest dowodem, gdy spełnione są jednocześnie trzy warunki:
- jest zapisane we wpisie, którego nie da się przepisać (albo który, jeśli zostanie usunięty, zostawia ślad);
- wpis nosi odcisk (SHA-256) obliczony z jego treści plus odcisku poprzedniego wpisu: to jest łańcuch;
- czoło łańcucha otrzymuje w regularnych odstępach znacznik czasu od niezależnego dostawcy.
Od tej chwili każdy, nawet nie ufając nam, może przeliczyć łańcuch i ustalić, że to zdarzenie istniało, w takiej postaci, przed tą godziną. Pytanie „kto co zrobił i kiedy?” ma odpowiedź dokumentalną, a nie z pamięci.
Łańcuchy
Każda organizacja ma pięć łańcuchów, po jednym na rodzinę zdarzeń:
- Loty: książka lotów. Dron, pilot, start i lądowanie, miejsca, VLOS/BVLOS, anomalie (zob. rozdział Loty).
- Nagrania: zaszyfrowane nagrania transmisji na żywo, z odciskiem pliku i godziną rozpoczęcia.
- Pliki misji: materiały końcowe, dokumenty, NOTAM-y. Do łańcucha trafiają bajty (odcisk, rozmiar, typ) i godzina przesłania; nazwa pliku, rodzaj materiału i przypisana misja to etykiety, które możesz poprawić, niczego nie psując.
- Protokoły list kontrolnych: każda podpisana lista kontrolna tworzy w chwili podpisu protokół z odhaczonymi punktami, kto podpisał i kiedy. Protokół jest wpisem w łańcuchu i przeżywa misję.
- Zaświadczenia szkoleniowe: dla szkół, akta oddanego zadania (zob. Zespół i przewodnik dla szkół).
Jest też szósty łańcuch, platformowy: rejestr działań — udane i nieudane logowania, zmiany ról, wejścia do organizacji i wyjścia z nich, zmiany planu, zawieszenia, odwołane linki i klucze, działania zespołu. To jeden łańcuch, nasz, pieczętowany co noc, który przedstawiamy na żądanie, gdy trzeba odtworzyć, kto co zrobił.
Do odcisku wchodzą fakty; poprawialne etykiety zostają poza nim. Poprawienie etykiety niczego nie psuje; dotknięcie faktu tak, w sposób widoczny.
Dwa poziomy
Poziom 1 — łańcuch i nocna pieczęć. Łańcuch jest zawsze i dla wszystkich, bez kosztów i bez wyboru: od planu bezpłatnego wzwyż każdy wpis rodzi się ze swoim ogniwem. Nocną pieczęć włącza się w profilu organizacji przełącznikiem „Nocna pieczęć ze znacznikiem czasu”: jest bezpłatna, i od tej chwili co noc czoło każdego łańcucha otrzymuje znacznik czasu niezależnego dostawcy. To znacznik niekwalifikowany: dowodzi, że o tej godzinie łańcuch był właśnie taki, i to aż nadto wystarcza na własne archiwum, dla klienta, do wewnętrznego rozliczenia. Przy włączonym przełączniku w panelu pojawia się strona Dowody.
Poziom 2 — kwalifikowany znacznik czasu eIDAS. To data skuteczna wobec osób trzecich: nadaje ją kwalifikowany dostawca usług zaufania zgodnie z europejskim rozporządzeniem eIDAS, niezależny od nas, a jego nazwa pojawia się na stronie Dowody, gdy tylko wydany zostanie pierwszy znacznik. To wybór, z liczonymi znacznikami, wyrażany na trzy sposoby:
- „Oznacz jako dowód” przy locie, w rejestrze lotów: gdy ten lot będzie musiał obronić się przed kimś;
- oznaczenie nagrania jako dowód, na liście nagrań;
- przełącznik misji „Musi obronić się przed osobami trzecimi”: od tej chwili loty misji, nagrania z jej kanału w oknie operacji (do dwóch godzin po zakończeniu), protokoły list kontrolnych i pliki rodzą się już oznaczone. Jeśli włączysz go po fakcie, to, co już istnieje, zostaje wyrównane.
Jeden kwalifikowany znacznik obejmuje wszystko, co tego dnia oznaczono w danym łańcuchu: koszt liczy się na noc i na łańcuch, nie na wpis. Miesięczny limit zależy od planu: Solo i School brak znaczników kwalifikowanych, Pilot piętnaście miesięcznie, Crew i Ops bez limitu (granicą jest sam nocny przebieg). Gdy znaczniki się skończą, nic nie ginie: lot, nagranie czy plik pozostają na poziomie 1, a strona Dowody pokazuje oczekujące żądanie.
Strona Dowody
Znajdziesz ją w klastrze Zgodność, gdy nocna pieczęć jest włączona. Pokazuje:
- Kto nadaje datę: kwalifikowanego dostawcę, gdy wydano co najmniej jeden znacznik; w przeciwnym razie zdanie wyjaśniające, jak go uzyskać. I ile znaczników kwalifikowanych zostało w tym miesiącu.
- Oznaczone loty, każdy ze swoim stanem: Oczekuje na znacznik (objęty dziś w nocy) albo Oznaczony dnia … przez ….
- Oznaczone nagrania, ze stanem kopii poza serwerem.
- Podpisane listy kontrolne, pliki misji i, dla szkół, zaświadczenia: każde z pieczęcią, która je obejmuje, albo Oczekuje na nocną pieczęć.
Jedna zasada dotyczy wszystkiego: znacznik obejmuje to, co istniało przed nim. To, co powstaje później, czeka na następny. Dlatego strona zawsze podaje okno: znacznik przychodzi z nocnym przebiegiem, nie natychmiast.
Nagrania oznaczone jako dowód
Nagranie oznaczone jako dowód zmienia naturę: retencja już go nie usuwa, otrzymuje kopię poza serwerem (strona mówi, czy jest gotowa czy w toku) i nie da się go usunąć z panelu. Aby je usunąć, trzeba najpierw obniżyć je do zwykłego, a zostaje zapisane, kto to zrobił i kiedy. To przypadek, w którym automat chroni przed przypadkiem, a model chroni przed człowiekiem.
Podpisane listy kontrolne
Listę kontrolną wypełnia się, poprawia i podpisuje. Po podpisie nie jest modyfikowana i nie jest usuwana sama z siebie: żadną drogą, nawet z konsoli. Przy podpisie powstaje protokół — odhaczone punkty, podpisujący, godzina, misja — który wchodzi do łańcucha. Jeśli pewnego dnia misja zostanie usunięta, lista odchodzi razem z nią, zostawiając nagrobek, ale protokół zostaje, ze swoim odciskiem i pieczęcią, która go obejmuje.
Usuwanie, i co zostaje
Usuwać można, poza miejscami, gdzie dowód tego zabrania: wpisy książki lotów młodsze niż trzy lata, nagrania oznaczone jako dowód, protokoły, zaświadczenia. Ale nic nie znika po cichu: każde usunięcie zostawia nagrobek z informacją, czym to było, kiedy, według jakiej reguły (ręcznie, retencja, czyszczenie) i czyją ręką. Nagrobek zachowuje też ogniwo usuniętego wpisu: dlatego łańcuch trzyma się także bez niego, a weryfikacja nadal się zgadza.
Usunięcie dokonane po kryjomu, poza produktem, nie zostawia nagrobka: łańcuch pęka, a weryfikacja to mówi. Dokładnie to jest jej zadaniem.
Weryfikacja
Od wewnątrz: strona Dowody, a w karcie każdego lotu pełny odcisk, do skopiowania.
Z zewnątrz, bez konta: kod QR na raportach z misji otwiera publiczną stronę, która przelicza łańcuch od zera przy każdej wizycie, lot po locie, i pokazuje odciski dostarczonych plików. To samo dotyczy certyfikatu historii drona, zaświadczenia pilota i zaświadczenia szkoleniowego ucznia: kto otrzymuje dokument, weryfikuje sam i widzi wynik, a nie twoje dane wewnętrzne.
Po naszej stronie: co noc system ponownie weryfikuje wszystkie wydane pieczęcie, przeliczając każdy łańcuch aż do oznaczonego czoła; jeśli coś się nie zgadza, wiemy o tym przed wszystkimi. A co osiemnaście miesięcy znaczniki są odnawiane — drzewo odcisków ze wszystkich tokenów i jeden znacznik na korzeniu — bo ważność znacznika czasu nie jest wieczna.
Przy zamknięciu
Jeśli organizacja się zamyka, otrzymuje dossier przekazania: pełną książkę lotów z odciskami i podpisaną treścią, pieczęcie z tokenami znaczników oraz plik CZYTAJ, który wyjaśnia, jak wszystko zweryfikować ponownie offline, standardowymi narzędziami, bez Dronetrake. Potem otwiera się okno na pobranie; po jego upływie dane są usuwane — przechowywanie rejestrów jest obowiązkiem operatora i od tej chwili leży w jego rękach. Po naszej stronie pozostają pieczęcie i nagrobki usuniętych wpisów: poświadczają, że rejestr istniał, do której głowy i kiedy został usunięty, nie zawierając Twoich danych. Kto chce, może wybrać przechowanie: rejestry pozostają u nas, opieczętowane, tylko do odczytu, weryfikowane co noc i ze znacznikami czasu odnawianymi, dopóki przechowanie jest opłacone; gdy się kończy, otwiera się okno 90 dni i cykl toczy się dalej.
Czym dowód nie jest
- Nie poświadcza zgodności: ustawia fakty w szereg i czyni je weryfikowalnymi; ocena pozostaje przy tym, kto ma ją wydać.
- Nie mówi, że fakt jest prawdziwy: mówi, że został tak zapisany, i przed tą godziną. Błędna wartość wprowadzona przez człowieka zostaje w łańcuchu, błędna i weryfikowalna — i poprawia się ją sprostowaniem, a nie przepisaniem.
- Bezpłatny znacznik nie jest znacznikiem kwalifikowanym: dowodzi kolejności i godziny z gwarancją niezależnego dostawcy, ale datą skuteczną wobec osób trzecich w rozumieniu rozporządzenia eIDAS jest tylko ta kwalifikowana.
- Archiwum jest twoje: jeśli usuwasz z nagrobkiem, jeśli zamykasz, jeśli pozwalasz wygasnąć retencji, dowód opowiada o tym bez upiększeń. Właśnie dlatego jest coś wart.